نخستین وبسایت تربیت بدنی وعلوم ورزشی

betrool

تفاوت‌هاى نژادى و قومى

دو گروه غالباً در آمريکا مورد آزمايش قرار گرفته‌اند کودکان سفيدپوست يعنى اخلاف مهاجران اروپائى و کودکان سياه‌ پوست بوده‌اند. محققان در پاره‌اى از مواقع تفاوت‌هائى را در زمينه‌ٔ اجراءهاى حرکتى اين کودکان مشاهده کرده‌اند، هرچند در بعضى از اوقات يا در آزمون‌هاى ديگر چنين تفاوت‌هائى را نديده‌اند.

 دورهٔ کودکى

دورهٔ کودکي. مطالعات مقايسه‌اى کودکان سنين دبستانى دو نژاد سفيد و سياه آمريکائى براساس شاخص‌هاى کمّى و توليد حرکت شامل اندازه‌گيرى‌هاى عملکردى عضلانى مربوط به قدرت بوده‌اند. همچنين بسيارى از اين مقايسه‌ها برترى اجرائى کودکان و نوجوانان سياه‌پوست را تائيد کردند؛ براى مثال کودکان سياه‌پوست امتياز و نمرات بهترى را مقايسه با همسالان خود در فعاليت‌هائى به‌شرح زير به‌دست آوردند:

- دوهاى سرعت کوتاه (پسران و دختران) هوتينگر، ۱۹۵۶؛ مالينا، ۱۹۶۹؛ مالينا و روش، ۱۹۸۳؛ ميلن و همکاران، ۱۹۷۶) و دوهاى مربوط به چابکى (دينوکسى و شوز، ۱۹۷۷)

 - پرتاب توپ براى کسب مسافت (دختران) (تمپل، ۱۹۵۲)

 - پرش طول جفتى براى کسب مسافت (دختران و پسران) (مالينا و روش، ۱۹۸۳؛ تمپل ۱۹۵۲)

 - پرش عمودى (دختران و پسران) (جونز، بويس و هريس، ۱۹۸۶؛ مارتين، ۱۹۶۶؛ مارتينو، ۱۹۶۶؛ تمپل، ۱۹۵۲)

 از طرف ديگر پاره‌اى ديگر از گزارش‌هاى تحقيقى حاکى از تفاوت جزئى بين کودکان سفيدپوست و سياه‌پوست است، به‌ويژه در مهارت‌هائى به‌شرح ذيل:

 - پرتاب توپ سافتبال براى کسب مسافت (مالينا، ۱۹۶۹)

 - کشش بارفيکس، شناى زمينى و پرتاب توپ (واکر، ۱۹۳۸)

 - دراز و نشست، آويزان شدن از بارفيکس با آرنج خميده، زدن توپ به ديوار، دوى چابکى، دو و راه رفتن ۶۰۰ يارد (جونز و همکاران، ۱۹۸۶)؛

 در بعضى از مواقع تفاوت‌هائى که دلالت بر برترى کودکان سفيدپوست داشته باشد ملاحظه شده است که اهم آنها به قرار ذيل است:

 - پرش طول و دوهاى کوتاه سرعت (واکر، ۱۹۳۸)

 - پرش عمودى (دختران) (دينوکسى و شوز، ۱۹۷۷)

 - پرش طول جفتى در دختران سنين ۶ تا ۹ سال (مالينا و روش، ۱۹۸۳)، کودکستان و کلاس دوم ابتدائى (ملين و همکاران، ۱۹۷۶)، و دختران ۸ ساله (تمپل، ۱۹۵۲)

 - حرکات مربوط به هماهنگى دست و چشم (جونز و همکاران، ۱۹۸۶)

 سعى کرده‌ايم تا روندى را در اين نتايج و اندازه‌گيرى‌ها به‌دست آوريم، ليکن با ناکامى مواجه شده‌ايم؛ زيرا در يک مقياس، يک گروه از گروه ديگر برتر بوده‌اند، حال آنکه در مطالعهٔ ديگر عکس آن ديده شده است (مالينا، ۱۹۶۹). نتايج به‌دست آمده به قدرى متفاوت هستند که هرگونه جمع‌بندى را غير ممکن ساخته‌اند.

کودکان سياه‌پوست و سفيدپوست

دوران طفوليت و اوايل کودکى

اکثر تفاوت‌هائى که پژوهشگران در زمينهٔ اجراءهاى ورزشى و حرکتى کودکان پيدا کرده‌اند به محدودۀ سنى تولد تا ۲ سالگى نسبت داده شده است. اين تفاوت‌ها مربوط به زمان پيدايش و ظهور حرکات پايه است. مراتب رشد حرکتى در کودکان اين دو گروه به‌طور چشم‌گير پايدار است (مالينا، ۱۹۷۳). تفاوت‌هاى زمانى بيشتر به نفع کودکان سياه‌پوست است؛ براى مثال بيلى در سال ۱۹۶۵ چنين مشاهده کرد که کودکان سياه‌پوست از کودکان سفيدپوست در نتايج مربوط به آزمون مقياس رشد حرکتى اطفال جلوتر بودند. ميانگين به‌دست آمده توسط اطفال سياه‌پوست همواره از يک ماه تا ۱۴ ماه جلوتر از سفيدپوستان بود (جدول زير). برترى اطفال سياه‌پوست در تمام ۶۰ ماه آزمون وجود داشت و اين تفاوت‌ها فقط به يک مهارت محدود نمى‌شد.

 

 عملکرد اطفال برحسب نژاد با مقياس رشد حرکتى بيلى

  سن (ماه)     اطفال سفيدپوست     اطفال سياه‌پوست  
 
    N     M     SD     N     M     SD  
  ۱     ۴۱     ۶/۳۴     ۲/۰۳     ۴۱     ۶/۳۹     ۲/۹۸  
  ۲     ۴۵     ۹/۳۱     ۲/۲۰     ۳۷     ۹/۸۹     ۲/۲۲  
  ۳     ۴۲     ۱۲/۱۲     ۲/۵۷     ۴۱     ۱۳/۳۹     ۲/۸۲  
  ۴     ۴۷     ۱۴/۵۷     ۳/۲۰     ۳۱     ۱۶/۲۹     ۲/۹۲  
  ۵     ۴۱     ۱۸/۸۳     ۳/۳۲     ۴۰     ۲۱/۲۵     ۳/۴۶  
  ۶     ۴۴     ۲۵/۷۳     ۴/۴۰     ۴۲     ۲۵/۷۶     ۴/۷۸  
  ۷     ۴۷     ۲۸/۴۷     ۴/۸۸     ۴۱     ۳۰/۴۶     ۴/۶۴  
  ۸     ۶۱     ۳۴/۴۱     ۵/۲۷     ۵۱     ۳۵/۶۷     ۵/۰۲  
  ۹     ۵۴     ۳۷/۱۳     ۴/۰۶     ۴۴     ۳۸/۹۵     ۴/۱۷  
  ۱۰     ۵۳     ۴۰/۱۱     ۳/۶۲     ۴۰     ۴۱/۳۲     ۳/۹۳  
  ۱۱     ۴۳     ۴۲/۸۴     ۳/۰۶     ۲۶     ۴۴     ۲/۹۷  
  ۱۲     ۴۹     ۴۴/۲۲     ۳/۱۶     ۴۳     ۴۵/۸۸     ۴/۴۲  
  ۱۳     ۴۴     ۴۶/۴۵     ۴/۴۹     ۳۶     ۴۷/۰۸     ۳/۲۷  
  ۱۴     ۴۸     ۴۸/۳۳     ۳/۰۱     ۳۸     ۴۸/۶۸     ۴/۰۳  

 

يادآورى:

ميانگين نتايج (M) و انحراف استاندارد (SD)در رابطه با مقياس رشد حرکتى اطفال بيلى است (برگرفته شده از بيلي، ۱۹۶۵).

 

تحقيق ديگرى که در دههٔ ۱۹۸۰ انجام شد به‌طور کلى مشاهدات بيلى را تائيد کرد. کاپيوت و همکاران او در سال ۱۹۸۵ به مشاهدهٔ اطفال از ۲ هفتگى تا ۲ سالگى در زمينهٔ مهارت‌هاى پايه برگزيده پرداختند. کليهٔ اطفال نتيجهٔ حداقلى را در آزمون مقياس رشد اطفال بيلى به‌دست آوردند. به‌طورى که رشد آنان در ۲ سالگى طبيعى تلقى شد، ليکن براى دستيابى به مقايسهٔ منصفانه‌تر بايد گفت اطفال سياه‌پوست در مقايسه با سفيدپوستان تا اندازه‌اى زودتر به حرکات پايه و اساسى دست يافتند. اين تفاوت در دختران دو نژاد بيشتر از پسران قابل ملاحظه بود. وضعيت اجتماعى - اقتصادى آنان نيز ثبت شده بود. در بين گروه بالاى اجتماعى - اقتصادى با رشد حرکتى کندتر نماينده‌اى از اطفال سياه‌پوست وجود نداشت، لذا ارزشيابى تفاوت‌هاى نژادى به‌طور مستقل از عوامل محيطى و اجتماعى - اقتصادى مشکل مى‌شد. عليرغم چند تحقيق که نتوانستند تفاوت‌هاى معنى‌دارى بين اطفال سياه‌پوست و سفيدپوست پيدا کنند (مالينا، ۱۹۷۳)، مى‌توانيم چنين انتظار داشته باشيم که اطفال سياه‌پوست به‌طور متوسط زودتر از اطفال سفيدپوست به حرکات اساسى و پايه دست مى‌يابند.

 

در مورد کودکان ۲ تا ۶ ساله از اطلاعات کمترى راجع‌به تفاوت‌هاى قومى و تأثير آنها بر رشد حرکتى در دست است. از آن گذشته نتايج تحقيقات انجام شده در اين محدودهٔ سنى بيشتر بى‌نتيجه و مورد ترديد است؛ براى مثال در سال ۱۹۴۲ سزومز چنين نتيجه گرفت که کودکان ۳ و ۴ سالهٔ سياه‌پوست در مقايسه با کودکان هم‌سن سفيدپوست در حرکات ظريف جلوتر هستند، اما رُدز در سال ۱۹۳۷ در نمونه‌اى از کودکان پيش‌دبستانى تفاوت معنى‌دارى در زمينهٔ حرکات ظريف پيدا نکرد. در سال ۱۹۷۰ ساندلر و همکاران او اجراهاى کودکان سياه‌پوست ۴ تا ۶ ساله طبقهٔ پائين را با استفاده از آزمون‌هاى غربالى رشد که مخصوص کودکان سفيدپوست بود مطالعه و مقايسه کردند. کودکان سياه‌پوست در مقايسه با همسالان سفيدپوست خود تا اندازه‌اى به نتايج بهترى دست يافتند. به‌خصوص نتايج آنها در مهارت‌هاى ظريفى که شامل عملکردهاى شناختى و ذهنى بود کودکان سياه‌پوست پائين‌تر از حد طبيعى قرار گرفتند.

 

عوامل مؤثر در تفاوت‌ها

هرگونه اختلاف و تفاوت در اجراءهاى حرکتى بين کودکان سياه‌پوست و سفيدپوست ممکن است به عوامل ژنتيکي، محيطى يا ترکيبى از هر دوى آنها مربوط باشد.

 عوامل ژنتيکى

شايد اختلافات حرکتى کودکان سياه‌پوست و سفيدپوست را بتوان با توجه به عوامل ژنتيکى آنها بيان کرد. مى‌دانيم که رشد اسکلتى اطفال سياه‌پوست جلوتر از اطفال سفيدپوست است (مالينا، ۱۹۶۹). اين امر حاکى از ميزان باليدگى سريع‌تر اطفال سياه‌پوست است. اختلافات نژادى در بخش‌ها و اندام‌هاى گوناگون بدن (مارتورل، ۱۹۸۸) و ترکيب آن نيز به‌طور ضمنى بر روى اجراءهاى حرکتى اثرگذارند. مطالعات اخير اختلافات فيزيولوژيک کمى را بين سياه‌پوستان و سفيدپوستان نشان داده است. به‌طور متوسط سياه‌پوستان آمريکائى ۹ درصد بيشتر از سفيدپوستان، تارهاى عضلانى نوع دوم در عضلات پهن جانبى ران خود دارند، اما در باز کردن بيشينهٔ مفصل ران بعد از گذشتن از زاويهٔ ۴۵ درجه اجراء پائين‌ترى نسبت به سفيدپوستان دارند (آما، ۱۹۸۶؛ آما و همکاران، ۱۹۹۰). در زمينه‌ٔ تفاوت‌هاى فيزيولوژيک بين آنها تحقيقات بيشترى موردنياز است.

 

موقعى که تمامى اختلافات مربوط به رشد حرکتى را به عوامل ژنتيکى نسبت مى‌دهيم، مشکلى به‌وجود مى‌آيد؛ زيرا بعضى از تحقيقات، تفاوت‌هاى ناشى از رشد در ميان سياه‌پوستان و سفيدپوستان را نشان ندادند.

 عوامل محيطى

عوامل محيطى غالباً در بين اقوام مختلف تفاوت است. در اينجا دربارهٔ سه دسته از اين عوامل بحث خواهيم کرد:

 

- شرايط اقتصادى:

 

شرايط محيطى بسيارى که ممکن است بر رشد حرکتى کودک اثر بگذارند از نوع شرايط اقتصادى هستند؛ براى مثال، وقتى خانواده به اندازهٔ کافى پول نداشته باشد نخواهد توانست غذاهاى مقوى تهيه کند و در اثر سوء تغذيه امکان بيمارى‌هاى عفونى زيادتر شده، شرايط زندگى ضعيفى به‌وجود مى‌آيد. کمبود وسايل ورزشى و اسباب‌بازى مى‌تواند فرصت‌هاى تمرين و کسب تجربهٔ حرکتى کودک را محدود سازد.

 

در ايالات‌متحدهٔ آمريکا سطح سياه‌پوستان از نظر اجتماعى - اقتصادى نسبت به سفيدپوستان پائين‌تر است. در اثر فقر و تنگدستى و شرايط پائين زندگى بسيارى از تفاوت‌هاى بين دو نژاد نهايتاً به عوامل اقتصادى منجر مى‌شود. بنابراين بايد توجه داشت که اين‌گونه اختلافات در اصل ريشهٔ اقتصادى دارد و خيلى به عوامل ژنتيکى مربوط نمى‌شود.

 

- نحوهٔ پرورش و تربيت کودکان:

 

متخصصان رشد بر اين عقيده‌اند که نحوهٔ پرورش و تربيت کودکان بر رشد حرکتى آنها تأثير زيادى دارد. نظر به اينکه گروه‌هاى مختلف نژادى و قومى به‌طور نامتناسب در طبقات متفاوت اجتماعى - اقتصادى قرار مى‌گيرند، هرگونه اختلاف در نحوهٔ پرورش و تربيت کودکان در طبقات متفاوت ممکن است باعث اختلاف در اجراءهاى حرکتى بين آنها بشود.

 

در سال ۱۹۵۳ ويليامز و اسکات چنين نتيجه‌گيرى کردند که خانواده‌هاى طبقهٔ پائين اجتماعى - اقتصادى در مقايسه با خانواده‌هاى مرفه نوعاً به اطفال خود اجازه داده‌اند تا بيشتر محيط خود را کاوش کنند و با آزادى بيشترى اشياء را در محيط خود دست‌کارى کنند. اين امر باعث تسهيل رشد حرکتى اطفال آنها مى‌شود. برعکس اطفال خانواده‌هاى مرفه و طبقهٔ بالاى اجتماعى - اقتصادى غالباً در محيط‌هاى محدود مراقبت مى‌شوند. امروزه بعضى از کودکان طبقهٔ بالاى جامعه بسيار محدود هستند؛ براى مثال به آنها اجازه داده نمى‌شود تا از مبل و صندلى‌هاى خانه بالا بروند يا اينکه به وسايل تفريحى مانند تلويزيون دست بزنند يا با کامپيوتر بازى کنند. اين محدوديت‌ها باعث مى‌شود تا يادگيرى کودک و کسب تجربهٔ او مختل و احياناً رشد حرکتى او کُند شود. اگرچه اين‌گونه رسوم ديگر در دنياى امروز در بين طبقات مختلف اجتماعى - اقتصادى رايج نيست، ليکن نتايج به‌دست آمده به نوعى يادآور نحوهٔ پرورش و تربيت کودکان و اثر آن بر رشد حرکتى آنها مى‌باشد.

 

يکى از رسوم متداول در بين خانواده‌هائى که در آن زن و مرد هر دو کار مى‌کنند اين است که آنها اطفال خود را در طول روز به مهد کودک‌ها مى‌سپارند. کيفيّت مراقبت از اطفال در اين‌گونه اماکن بسيار متفاوت است، لذا اگر اين اطفال در طول روز زمان زيادى را در آنجا به‌سر مى‌برند، به‌طور طبيعى فعاليت‌هاى مراقبين آن مرکز بر رشد حرکتى آنها اثر مى‌گذارد؛ براى مثال در يک مهد کودک ممکن است افراد از اطفال، مراقبت زيادترى در مقايسه با مهدهاى ديگر به‌عمل آورند، لذا بيشتر به کودک رسيدگى مى‌کنند يا اينکه ناخواسته کاوش‌هاى او را در محيط محدود مى‌سازند. مهدهاى کودک ديگرى هستند که به تعداد لازم افراد مراقب را به استخدام خود در نمى‌آورند و بيشتر از وسايل محدودکنندهٔ حرکت کودکان براى مراقبت از آنها استفاده مى‌کنند. همچنين مهدکودک‌هائى هستند که برنامه‌هاى ويژهٔ حرکتى براى اطفال طراحى و اجراء مى‌کنند و کودکان را تشويق مى‌کنند تا محيط خود را کاوش کنند و در نتيجه در زمينهٔ حرکتى تجارب بيشترى به‌دست آورند.

 

بعضى از اوقات ويژگى مهد کودک‌ها به ميزان بودجه و دريافت شهريه از والدين وابسته است و در اين صورت تجارب کسب شدهٔ کودک در اين‌گونه مهد کودک‌ها عمدتاً به وضعيت اجتماعى - اقتصادى خانواده مربوط مى‌شود.

 

- اجتماعى شدن از طريق ورزش:

 

پاره‌اى از تحقيقات مبيّن آن است که اجتماعى شدن از طريق ورزش در بين نژادهاى مختلف متفاوت است. در زمينهٔ ورزش گرين دورفر و اوينگ (۱۹۸۱) نتيجه‌گيرى کردند که کودکان سفيدپوست ابتدا تحت تأثير نهادهاى اجتماعى و باشگاه‌‌هاى ورزشى به ورزش کشيده مى‌شوند، حال آنکه کودکان سياه‌پوست تحت تأثير ساختار اجتماعى و يا عوامل ضمنى و بافت خانوادگى نظير فرصت‌ها و ارزش‌ها در خانواده به ورزش روى مى‌آورند. بنابراين کودکان سياه‌پوست نسبت به سفيدپوستان از عوامل پراکنده‌ترى متأثر مى‌شوند. قهرمانان سياه‌پوست در ورزش‌هاى حرفه‌اى به‌عنون يک الگو و مدل براى کودکان سياه‌پوست انجام وظيفه مى‌کنند، به‌ويژه اينکه اين قهرمانان پيوسته در رسانه‌هاى گروهى مانند تلويزيون مشاهده مى‌شوند. اين‌گونه الگوها و مدل‌ها بيشتر در زمينهٔ ورزش براى کودکان سياه‌پوست مطرح است و در امور ديگر اجتماعى کمتر ملاحظه مى‌شود، لذا در مورد شغل و وظيفهٔ اجتماعي، آنها در بيشتر مشاغل به‌طور پراکنده و در سطح پائين قرار دارند.

 

موفقيت آنها در ورزش‌هاى حرفه‌اى از اهميت بيشترى براى کودکان سياه‌پوست، به‌ويژه پسران، برخوردار است. در اينجا نيز عوامل اجتماعى - اقتصادى نقش دارند؛ زيرا سياه‌پوستان براى جبران محروميت و آسيب‌پذيرى اقتصادى به ورزش‌هاى حرفه‌اى روى مى‌آورند، به‌ويژه اينکه برخى از اين ورزش‌ها به وسايل کم و ارزان‌ قيمت نيازمند است. حال آنکه کودکان طبقات بالا و مرفه براى سرگرمى خود از شيوه‌هاى بى‌شمارى سود مى‌جويند. خانواده‌هاى کم‌ درآمد و سياه‌پوست شهرت و خوشبختى فرزندان خود را در ورزش‌هاى حرفه‌اى جستجو مى‌کنند و در نتيجه همواره کودکان خود را به مشارکت در ورزش تشويق مى‌کنند (اسنايدر و اسپريتزر، ۱۹۸۳). مشارکت در ورزش مى‌تواند موجبات پيشرفت نوجوانان و جوانان سياه‌پوست را فراهم کند و در پاره‌اى از اوقات باعث ورود آنها به دانشگاه شود و در نهايت به ورزش حرفه‌اى برسد.

 

مقايسهٔ بين سفيدپوستان و سياه‌پوستان در خصوص مشارکت در ورزش عموماً نشان‌دهندهٔ آن است که خانواده‌هاى سياه‌پوست نسبت به خانواده‌هاى سفيدپوست، آسيائى و اروپائى مقيم آمريکا تأکيد بيشترى در زمينهٔ مشارکت فرزندان خود در ورزش دارند. اين توجه باعث مى‌شود تا آنها زودتر با ورزش آشنا شده، زمان بيشترى براى تمرين و کسب تجربه در اختيار داشته باشند. اين امر مى‌تواند رشد حرکتى را تسهيل کند.

 

 

Back to top